|
HISTORIA RUGBY NA WÓZKACH Rugby na wózkach zostało stworzone w latach siedemdziesiątych przez trzech Kanadyjczyków z miasteczka Winnipeg, położonego w południowej części prowincji Manitoba. Dwóch z nich - Duncan Campbell i Jerry Terwin to byli zawodnicy koszykówki na wózkach, którzy jako tetraplegicy mieli trudności ze zrealizowaniem swoich sportowych ambicji w tej dyscyplinie sportu osób niepełnosprawnych. Trzeci - Ben Harnish był profesorem architektury na Uniwersytecie Manitoba, który zajmował się projektowaniem obiektów rekreacyjnych dla osób niepełnosprawnych. Wspólnie postanowili wymyślić grę dla osób z porażeniem czterokończynowym (tetraplegią), która początkowo ograniczała się do przerzucania piłki do siatkówki między zawodnikami. Kanadyjczycy nazwali grę "murderball" (zabójcza piłka). Pierwsze Narodowe Mistrzostwa Kanady odbyły się w 1979 roku. W 1981 roku Brad Mikkelson zaprezentował grę w USA, założył drużynę Wallbangers przy Uniwersytecie North Dakota i zmienił nazwę gry na Quad Rugby (QR). Pierwszy mecz QR w Stanach Zjednoczonych pomiędzy drużynami North Dakota i Minnesota odbył się w 1982 roku podczas Narodowych Zawodów na Wózkach (National Wheelchair Games) w Marshall. W tym samym roku na Uniwersytecie North Dakota (Grand Forks), odbył się pierwszy Międzynarodowy Turniej Quad Rugby z udziałem 2 drużyn kanadyjskich (Manitoba i Saskatchewan) i 2 drużyn USA (North Dakota i Minesota). Rugby na wózkach rozwijało się intensywnie w Kanadzie oraz Stanach Zjednoczonych. W 1988 roku w celu przeprowadzenia Mistrzostw USA w Quad Rugby, założono Stowarzyszenie Quad Rugby Stanów Zjednoczonych (U.S. Quad Rugby Association - USQRA), do którego przystąpiło 6 drużyn - obecnie jest ich 32. Pod koniec lat osiemdziesiątych Quad Rugby przedstawiono w Wielkiej Brytanii, która w 1989 roku wzięła udział w Międzynarodowym Turnieju QR w Toronto, rywalizując z drużynami z Kanady i Stanów Zjednoczonych. W styczniu 1990 roku utworzono Międzynarodowy Komitet Organizacyjny Rugby na Wózkach (International Wheelchair Rugby Organizing Committee). W tym samym roku Quad Rugby zaprezentowano na Światowych Igrzyskach Sportowych Paraplegików w Stoke Mandeville, gdzie reprezentacje wymienionych wyżej państw rozegrały 6 meczy. Zaczęto zwracać uwagę, aby nie używać nazwy Quad Rugby ponieważ sugeruje ona, iż dyscyplina ta jest przeznaczona wyłącznie dla osób z uszkodzeniem rdzenia kręgowego w odcinku szyjnym (quadriplegików tj. tetraplegików), co nie jest prawdą, ponieważ w rugby grają również osoby z dystrofią mięśniową, porażeniem mózgowym czy polio. Właściwym określeniem jest Rugby na Wózkach - RnW (Wheelchair Rugby). W 1993 roku utworzono Międzynarodową Federację Rugby na Wózkach (International Wheelchair Rugby Federation - IWRF) i gra ta stała się dyscypliną medalową Światowych Igrzysk Sportowych Paraplegików w Stoke Mandeville. W listopadzie 1995 roku w Szwajcarii (Notwill) odbyły się pierwsze Mistrzostwa Świata Rugby na Wózkach, które rozgrywane są co 4 lata. W tym samym roku Rugby na Wózkach otrzymało status dyscypliny paraolimpijskiej, dzięki któremu w Atlancie (1996 r.) znalazło się w programie jako dyscyplina pokazowa. W czerwcu 1997 w Holandii (Nigmegan) odbyły się pierwsze Mistrzostwa Europy Rugby na Wózkach, które rozgrywane są co 2 lata. W 2000 roku w Sydney RnW było paraolimpijską konkurencją medalową [...]. Do Polski Rugby na Wózkach (RnW) dotarło ze Szwecji za pośrednictwem Fundacji Aktywnej Rehabilitacji - organizacji pozarządowej, zajmującej się rehabilitacją osób z uszkodzeniem rdzenia kręgowego. Pierwsze tygodniowe szkolenie odbyło się w kwietniu 1997 roku w Spale (Ośrodek Przygotowań Olimpijskich). Poprowadził je Tomas Engblom, ówczesny zawodnik czołowej szwedzkiej drużyny Nacka Pick Pack oraz kadry narodowej. Celem szkolenia była demonstracja zasad gry i wstępna ocena potencjału przyszłych zawodników. W szkoleniu wzięło udział 7 osób z tetraplegią. W czerwcu tego samego roku grupa ta zaproszona została do Szwecji (Torsby) na kolejne szkolenie, tym razem z zakresu techniki, taktyki i zasad prowadzenia treningów. Po zakończeniu szkolenia polscy zawodnicy, pod nazwą Rolland Poland, wzięli udział w międzynarodowym turnieju z udziałem 9 zespołów z Szwecji, Danii, Norwegii i Polski. Polacy pokonali drużynę szwedzką, która miała 4-letnie doświadczenie oraz drużynę duńską, co umożliwiło im zajęcie 7 miejsca w zawodach. Od września 1997 roku rozpoczęły się treningi w Warszawie, Poznaniu i Katowicach. W styczniu 1998 roku Polacy pojechali do Szwecji (Angelholm) na Międzynarodowe Mistrzostwa Szwecji (Etac Rugby Cup - jeden z najsilniej obsadzonych turniejów europejskich), gdzie zajęli 12, przedostatnie, miejsce. W lutym odbyło się szkolenie w Koninie z udziałem 22 zawodników z całego kraju. Podobne szkolenie (z udziałem 26 zawodników) odbyło się również w marcu w Reptach Śląskich i zakończyło się pierwszym krajowym turniejem RnW. W kwietniu zespół Warszawy wziął udział w turnieju w Hradec Kralove, natomiast w Spale odbył się obóz wprowadzający dla 15 zawodników. W lipcu zespół Katowic wziął udział w turnieju w Ołomuńcu, a w sierpniu odbył się turniej RnW podczas I Igrzysk Aktywnej Rehabilitacji we Wrocławiu, gdzie rywalizowały 4 zespoły. Warunkiem oficjalnego zaistnienia Polski na prestiżowych imprezach uznawanych przez IWRF i dających prawo udziału w zawodach rangi mistrzowskiej był start w World Wheelchair Games. W sierpniu 1998 roku reprezentacja Polski wzięła udział w tych zawodach w Stoke Mandeville (Anglia), gdzie uzyskała kwalifikacje do Mistrzostw Europy. W październiku pojawiły się w Polsce pierwsze sportowe wózki do rugby - do tej pory zawodnicy trenowali na standardowych wózkach aktywnych, a na turniejach startowali na wózkach pożyczonych od rywali. W grudniu odbył się obóz wprowadzający dla kolejnych 13 zawodników w Spale i zgrupowanie kadry w Miętnem, gdzie rozegrano mecz z reprezentacją Czech. W styczniu 1999 roku Polacy ponownie wzięli udział w Międzynarodowych Mistrzostwach Szwecji (Angelholm), zajmując 14 miejsce na 16 startujących zespołów. W maju odbył się turniej w Rybniku z udziałem 4 drużyn z Polski i reprezentacji Czech. Jednym z najważniejszych wydarzeń w dotychczasowej historii polskiego rugby na wózkach był udział w Mistrzostwach Europy. W czerwcu, po zgrupowaniu kadry narodowej, reprezentacja wyjechała do Szwajcarii (Nottwil). W gronie 12 najlepszych ekip europejskich zespół polski zajął 10 miejsce, co gwarantowało start w kolejnych Mistrzostwach Europy. Mając na uwadze małe doświadczenie reprezentacji Polski wynik ten należy traktować jako duży sukces sportowy. Potwierdzeniem uznania dla osiągnięć Polaków było uhonorowanie Sławomira Sękowskiego tytułem Najwartościowszego Gracza Mistrzostw Europy (MVP), który przyznawany jest na podstawie głosów trenerów oraz sędziów. W opinii fachowców końcowy rezultat rywalizacji mógł być lepszy - w zasięgu polskiej drużyny było 8 - 9 miejsce, jednak małe doświadczenie startowe zadecydowało o przegranej. W latach 1999-2001 odbywało się w Polsce kilka turniejów rocznie, oprócz tego drużyny klubowe uczestniczyły w turniejach zagranicznych. Na jesieni 2001 roku powstała Polska Liga Rugby na Wózkach (PLRnW), której celem jest wyłonienie Mistrza Polski. Rozgrywki odbywają się w systemie turniejowym w cyklu kalendarzowym jesień-wiosna (4 turnieje w roku), zgodnie z Międzynarodowymi Przepisami Rugby na Wózkach IWRF. Organizatorem ligi 2001/2002 była Fundacja Aktywnej Rehabilitacji [...]. Fragment pracy: "Rozwój rugby na wózkach i jego wpływ na możliwości funkcjonalne tetraplegików" autorstwa N. Morgulec i R. Skrzypczyka. |